ДОТУУР БАЙРНЫ ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ, ХҮЧИН ЧАДЛЫГ ТОДОРХОЙЛОХ СУДАЛГАА

1921 оны 8-р сарын 25-нд дунд сургуулийн танхимын дүрэм, хэмжээг тогтоосон тогтоол гарч батлагдсанаас хойш 1921-1940 оны хооронд ЕБС-ийн тогтолцоо бүрдсэнээр малчдын хүүхдийн сурах нөхцөл бүрдүүлэн дотуур байранд хамруулах болсон.

Сурагчид хичээлийн жилд 9 сар буюу 224-245 хоногт эцэг эх, асран хамгаалагчдаасаа хол дотуур байрны багш, тогооч, ажилтны асрамжид сурч хөгждөг байна. Үүнтэй холбоотой Сургуулийн өмнөх болон Ерөнхий Боловсролын тухай 2024 оны хуулийн шинэчилсэн найруулгад:

Суралцагчийн эрх:

- 5-р бүлгийн 12 зүйлийн 1.4 т суралцагчийн эрх “... эрүүл мэнд болон хоол, хүнсний аюулгүй байдлыг хангасан, суралцагч өөрийгөө хөгжүүлэх нөхцөл боломжтой дотуур байраар хангагдах...,”

Сургууль нь:

6-р бүлгийн 18.9-д - Ерөнхий боловсролын сургууль дотуур байртай байж болно. Дотуур байрны орчин, үйлчилгээний стандарт, техникийн зохицуулалтыг стандартчилал, техникийн зохицуулалт, тохирлын үнэлгээний итгэмжлэлийн тухай хуульд заасны дагуу баталж, мөрдөнө.

5-р бүлгийн 15.1.2. Цэцэрлэг, ерөнхий боловсролын сургууль, дотуур байрны сургалт, үйл ажиллагааны орчинд суралцагчийн аюулгүй байдлыг хангах, хамгаалах, хариу арга хэмжээ авахтай холбоотой бусад хууль тогтоомжид заасан чиг үүргийг хэрэгжүүлэх;

23.2.5. “Цэцэрлэг, ерөнхий боловсролын сургууль, дотуур байрны орчинд аливаа дарамт, ялгаварлан гадуурхалт, хүчирхийлэл, үе тэнгийн дээрэлхэлтээс сэргийлэх, хүүхэд хамгааллын хөтөлбөрийг тусгайлан боловсруулж, хэрэгжүүлэх, төлөвлөгөөний хэрэгжилтийн явц, тайланг хэлэлцэх”;

Нутгийн өөрөө удирдах байгууллага нь:

28.7.Нутгийн өөрөө удирдах байгууллага болон захиргааны байгууллага дотуур байранд амьдарч байгаа суралцагчийн эрүүл мэнд болон хоол хүнсний аюулгүй байдлыг хангаж хэвийн амьдрах, сурч боловсрох нөхцөлийг бүрдүүлнэ гэж тусгасан байна.

Эдгээр хуулийн зүйл, заалтад үндэслэн ерөнхий боловсролын сургуулийн дотуур байрны орчин нөхцөл байдалд шинжилгээ хийж, тулгамдаж буй асуудлууд болон нөхцөл байдлыг сайжруулах хүрээнд авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээг тодорхойлох хэрэгцээ шаардлага үүсэж байна.

Судалгааны зорилго:

ЕБС-ийн дотуур байрны орчин, үйлчилгээний нөхцөл байдалд дүн шинжилгээ хийж, менежментийг сайжруулах санал, зөвлөмж боловсруулах.

Зорилт:

- Дотуур байрны материаллаг орчин, хүчин чадалд шинжилгээ хийх

- Дотуур байранд амьдардаг хүүхдийн эцэг эхийн хандлага, үүрэг, хариуцлага хамтын ажиллагаа;

- Дотуур байранд амьдардаг хүүхдийн суралцах болон хичээлээс гадуурх үйл ажиллагаанд оролцох оролцоо;

Дотуур байрны өнөөгийн байдал, хүчин чадлыг тодорхойлох судалгаа

- Дотуур байрны багшийн албан тушаалын тодорхойлолтод шинжилгээ хийх;

- Дотуур байрны менежмент, түншлэл-хамтын ажиллагаа, хэрэгцээнд шинжилгээ хийх;

- Судалгааны үр дүнд тулгуурлан дотуур байрны менежментийг сайжруулахад санал зөвлөмж боловсруулах.

Судлах зүйл, судлагдахуун

Судлагдахуун нь: Дотуур байрны орчин, үйлчилгээ

Судлах зүйл нь: Дотуур байрны хүчин чадал, хэрэгцээ, хүүхэд хөгжил хамгааллын үйлчилгээ, менежмент-түншлэл хамтын ажиллагаа

Судалгааны арга, аргачлал

Судалгааны ажлыг холимог судалгааны арга зүй (mixed methods research) буюу тоон (quantitative) ба чанарын (qualitative) судалгааны аргыг хослуулан явуулсан.

Энэхүү арга зүйн хүрээнд мэдээлэл цуглуулахад ажиглалт, баримт бичиг, асуулга, ярилцлага, үндсэн аргуудыг хэрэглэсэн.

Судалгааны хамрах хүрээ

Судалгаанд 21 аймаг, нийслэлээс сонгогдсон сум болон төвийн 137 дотуур байрны 7374 хүүхэд, 399 багш, 264 захирал удирдах ажилтан,158 байрны ажилтан, 1200 эцэг эх, асран хамгаалагч, 136 орон нутгийн төрийн захиргааны байгууллагын мэргэжилтэнг хамруулсан.

Хүлээгдэж буй үр дүн

- Дотуур байрны өнөөгийн материаллаг орчин, хүчин чадал, эцэг эх, асран хамгаалагчийн үүрэг оролцоо тодорхой болсон байна.

- Дотуур байрны багшид тавигдах шаардлага, чиг үүргийг тодорхойлох саналтай болсон байна.

- Сургуулийн дотуур байрны менежментийг сайжруулах зөвлөмжийг боловсруулсан байна.